สัตวแพทยสมาคมแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

Zoonosis Alert EP.11 | Campylobacteriosis : โรคแคมไพโลแบคเทอริโอซิส (Campylobacteriosis)

31/08/2026

“แค่จับไก่ดิบ…หรือสัตว์เลี้ยงท้องเสีย ก็ติดเชื้อได้จริงหรือ?”

จริงครับ — โดยเฉพาะถ้ามือที่ปนเปื้อนเชื้อไปสัมผัสปากหรืออาหารก่อนล้างมือ

Campylobacteriosis เป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรียสกุล Campylobacter โดยชนิดที่พบก่อโรคในคนบ่อย ได้แก่ Campylobacter jejuni และ C. coli เชื้อพบได้ในสัตว์หลายชนิด โดยเฉพาะ สัตว์ปีก รวมถึงโค สุกร แกะ สุนัข และแมว และสัตว์ที่มีเชื้อจำนวนหนึ่งอาจไม่แสดงอาการ

คนติดเชื้อได้อย่างไร?

ช่องทางสำคัญคือการรับเชื้อทางปากจากอาหาร น้ำ หรือสิ่งที่ปนเปื้อนอุจจาระสัตว์ ไม่ใช่เพียงแค่ “แตะไก่ดิบแล้วติดทันที” ความเสี่ยงเกิดขึ้นเมื่อเชื้อจากมือหรือพื้นผิวเข้าสู่ปากหรือปนเปื้อนอาหารพร้อมรับประทาน

*

รับประทานเนื้อสัตว์ โดยเฉพาะสัตว์ปีก ที่ปรุงไม่สุก
*

อาหารสุกปนเปื้อนจากเขียง มีด มือ หรือภาชนะที่สัมผัสเนื้อดิบ
*

ดื่มนมดิบหรือนมที่ไม่ผ่านการพาสเจอร์ไรซ์
*

ดื่มน้ำหรือสัมผัสน้ำที่ปนเปื้อน
*

สัมผัสสัตว์ที่มีเชื้อหรืออุจจาระสัตว์ โดยเฉพาะสัตว์ที่ท้องเสีย แล้วไม่ล้างมือ

การติดต่อจาก คนสู่คนพบไม่บ่อย

อาการในคน

โดยทั่วไปอาการเริ่มประมาณ 2–5 วันหลังได้รับเชื้อ แต่อาจอยู่ในช่วง 1–10 วัน อาการสำคัญ ได้แก่ ท้องเสีย ซึ่งอาจมีเลือดปน ปวดหรือบิดท้อง ไข้ คลื่นไส้ อาเจียน และปวดศีรษะ ส่วนใหญ่อาการกินเวลาประมาณ 3–6 วัน

คนส่วนใหญ่อาการไม่รุนแรงและหายได้ แต่ในผู้ป่วยบางรายอาจเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ข้ออักเสบหลังการติดเชื้อ (reactive arthritis) หรือภาวะทางระบบประสาทที่พบไม่บ่อยแต่สำคัญอย่าง Guillain–Barré syndrome (GBS)

แล้วในสุนัขและแมวล่ะ?

ประเด็นนี้ควรสื่อสารอย่างระมัดระวัง: สัตว์มีเชื้อไม่ได้แปลว่าจะท้องเสียทุกตัว เพราะ Campylobacter สามารถพบในสัตว์ที่ดูปกติได้เช่นกัน

หากสุนัขหรือแมวมีอาการท้องเสีย โดยเฉพาะลูกสัตว์ ควรรักษาสุขอนามัยขณะเก็บอุจจาระ ล้างมือให้สะอาด และหากอาการรุนแรง มีเลือดปน ซึม ไม่กินอาหาร หรือไม่ดีขึ้น ควรพาไปพบสัตวแพทย์ การตรวจหาเชื้อและการรักษาควรพิจารณาตามอาการและดุลยพินิจของสัตวแพทย์

ใครควรระวังเป็นพิเศษ?

ผู้ที่จัดการ เนื้อสัตว์ปีกดิบ, ผู้เลี้ยงหรือดูแลสัตว์, บุคลากรทางสัตวแพทย์ และผู้ที่ต้องสัมผัสอุจจาระสัตว์มีโอกาสสัมผัสเชื้อมากขึ้น ขณะที่เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่องมีความเสี่ยงต่อผลกระทบจากโรคที่รุนแรงกว่า

ป้องกันอย่างไร?

หัวใจสำคัญคือ “สุก–แยก–สะอาด”

*

ปรุงเนื้อสัตว์ โดยเฉพาะเนื้อสัตว์ปีก ให้สุกทั่วถึง
*

แยกเขียง มีด และภาชนะสำหรับอาหารดิบออกจากอาหารพร้อมรับประทาน
*

ล้างมือด้วยสบู่หลังจับเนื้อดิบ สัตว์ หรืออุจจาระสัตว์
*

หลีกเลี่ยงนมดิบ เลือกผลิตภัณฑ์ที่ผ่านการพาสเจอร์ไรซ์
*

ใช้น้ำสะอาดและปลอดภัยในการดื่มและประกอบอาหาร
*

เก็บอุจจาระสัตว์อย่างถูกสุขลักษณะ โดยเฉพาะเมื่อสัตว์ท้องเสีย

WHO เน้นหลัก รักษาความสะอาด แยกอาหารดิบกับอาหารสุก ปรุงให้สุก เก็บอาหารในอุณหภูมิที่ปลอดภัย และใช้น้ำกับวัตถุดิบที่ปลอดภัย

เมื่อใดควรพบแพทย์?

หากมี ท้องเสียรุนแรงหรือมีเลือดปน ไข้สูง อาเจียนมาก มีภาวะขาดน้ำ หรืออาการไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์ และควรแจ้งประวัติสำคัญ เช่น รับประทานสัตว์ปีกที่อาจปรุงไม่สุก สัมผัสเนื้อดิบ หรือดูแลสัตว์ที่ท้องเสีย

ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะรับประทานเอง เพราะผู้ป่วยส่วนใหญ่เน้นการทดแทนน้ำและเกลือแร่ ส่วนการใช้ยาต้านจุลชีพมีข้อบ่งชี้ในผู้ป่วยบางกลุ่มและควรอยู่ภายใต้การพิจารณาของแพทย์

One Health

Campylobacteriosis แสดงให้เห็นความเชื่อมโยงของ คน–สัตว์–อาหาร–สิ่งแวดล้อม อย่างชัดเจน การลดเชื้อตั้งแต่ฟาร์ม การผลิตอาหารที่ถูกสุขลักษณะ การปรุงอาหารอย่างปลอดภัย และการดูแลสุขอนามัยของสัตว์เลี้ยง ล้วนช่วยลดความเสี่ยงต่อคนได้

“อาหารปลอดภัย + สัตว์สุขภาพดี + สุขอนามัยที่ดี = ลดความเสี่ยง Campylobacter”

#ZoonosisAlert #EP11 #Campylobacteriosis #Campylobacter #โรคแคมไพโลแบคเทอริโอซิส #โรคติดต่อระหว่างสัตว์และคน #FoodSafety #PetHealth #AnimalHealth #PublicHealth #OneHealth

Tags :

Zoonosis Alert EP.11 | Campylobacteriosis : โรคแคมไพโลแบคเทอริโอซิส (Campylobacteriosis)

เรื่องใกล้เคียง