สัตวแพทยสมาคมแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

Psittacosis — โรคซิตตาโคซิส : “นกดูแข็งแรง…แต่เชื้อจากมูลแห้งทำให้คนปอดอักเสบได้จริงหรือ?” Zoonosis Alert EP.9

13/08/2026

“นกดูแข็งแรง…แต่เชื้อจากมูลแห้งทำให้คนปอดอักเสบได้จริงหรือ?”

ได้จริงครับ Psittacosis เป็นโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนที่เกิดจากแบคทีเรีย Chlamydia psittaci พบได้ในนกหลายชนิด โดยเฉพาะกลุ่มนกแก้ว นกหงส์หยก นกค็อกคาเทล รวมถึงนกพิราบและสัตว์ปีกบางชนิด นกบางตัวอาจไม่แสดงอาการ แต่ยังขับเชื้อและเป็นแหล่งแพร่เชื้อได้

ติดต่อสู่คนได้อย่างไร?

การติดเชื้อในคนเกิดขึ้นหลัก ๆ จาก การสูดละอองฝุ่นที่ปนเปื้อนเชื้อ เช่น ฝุ่นจากมูลนกแห้ง สารคัดหลั่งจากจมูกหรือตา หรือวัสดุภายในกรงที่ปนเปื้อนเชื้อ โดยเฉพาะขณะทำความสะอาดกรงหรือบริเวณเลี้ยงนก

ดังนั้น สิ่งที่ควรจำคือ “ไม่ต้องถูกนกกัดหรือจิก ก็สามารถรับเชื้อได้”

อาการในคน

อาการอาจคล้ายไข้หวัดหรือโรคติดเชื้อทางเดินหายใจ เช่น ไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อย อ่อนเพลีย และไอ บางรายสามารถเกิด ปอดอักเสบรุนแรง และภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ได้ โดยเฉพาะหากไม่ได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม

หากมี ไข้ ไอ หายใจลำบาก หรืออาการทางระบบหายใจหลังสัมผัสนกหรือทำความสะอาดกรงนก ควรแจ้งแพทย์ให้ชัดเจนว่ามีประวัติสัมผัสนก เพราะข้อมูลนี้ช่วยในการวินิจฉัยได้มาก

อาการในนก

นกติดเชื้อบางตัว ไม่แสดงอาการ แต่ยังสามารถขับเชื้อได้ ส่วนตัวที่ป่วยอาจพบ ซึม เบื่ออาหาร ขนฟู มีน้ำมูกหรือน้ำตา อุจจาระผิดปกติ หรือมีอาการทางระบบหายใจ ความรุนแรงแตกต่างกันตามชนิด อายุ และสภาพร่างกายของนก

ใครมีโอกาสสัมผัสเชื้อมาก?

ผู้เลี้ยงนก ผู้เพาะพันธุ์นก พนักงานร้านขายสัตว์เลี้ยง สัตวแพทย์และบุคลากรที่ทำงานกับนก รวมถึงผู้ที่ต้องทำความสะอาดกรงหรืออยู่ใกล้นกเป็นประจำ มีโอกาสสัมผัสเชื้อมากกว่าคนทั่วไป

ป้องกันอย่างไร?

* หลีกเลี่ยงการกวาดหรือเป่ามูลนกแห้ง เพราะทำให้ฝุ่นฟุ้งกระจาย

* ทำให้พื้นหรือวัสดุในกรง ชื้นก่อนทำความสะอาด

* ล้างมือให้สะอาดหลังสัมผัสนก กรง มูล หรืออุปกรณ์เลี้ยงนก

* รักษาความสะอาดและการระบายอากาศของบริเวณเลี้ยงนก

* แยกนกที่สงสัยว่าป่วยออกจากนกตัวอื่น และพาไปพบสัตวแพทย์

* หากนกได้รับการวินิจฉัยว่าติดเชื้อ ควรรักษาและควบคุมโรค ตามดุลยพินิจของสัตวแพทย์

โรคในนกเรียกว่า avian chlamydiosis และนกที่ติดเชื้ออาจต้องได้รับยาปฏิชีวนะเป็นระยะเวลานานตามแนวทางการรักษา

เมื่อใดควรพบแพทย์?

หากมีประวัติสัมผัสนกแล้วเกิด ไข้สูง ไอมาก เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หรืออาการไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์ และที่สำคัญควรบอกแพทย์ว่า

“มีประวัติสัมผัสนกหรือทำความสะอาดกรงนก”

เพราะ Psittacosis สามารถทำให้เกิดปอดอักเสบรุนแรงได้ แต่สามารถรักษาด้วยยาปฏิชีวนะเมื่อได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม

One Health

การควบคุม Psittacosis ไม่ได้ปกป้องเฉพาะคน แต่ต้องเริ่มจาก สุขภาพนก สุขอนามัยของผู้เลี้ยง และการจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างเหมาะสม เพราะสุขภาพของ คน–สัตว์–สิ่งแวดล้อม เชื่อมโยงกันตามแนวคิด One Health

ช่วยปกป้องทั้งคนและสัตว์

#ZoonosisAlert #EP9 #Psittacosis #ChlamydiaPsittaci #โรคติดต่อระหว่างสัตว์และคน #BirdHealth #OneHealth #PublicHealth #VeterinaryMedicine

Tags :

Psittacosis — โรคซิตตาโคซิส : “นกดูแข็งแรง…แต่เชื้อจากมูลแห้งทำให้คนปอดอักเสบได้จริงหรือ?” Zoonosis Alert EP.9

เรื่องใกล้เคียง